KALİGRAFİ KALİGRAFİ
Kelime olarak kökeni Yunanca “Kallos” (güzel) ve “Graphos” / “Graphia” (yazı) kelimelerinin birleşmesi ile türemiştir. Sözcük olarak kaligrafi, her milletin kendi alfabesini kullanarak belli bir disiplin içinde ve her sanatçının kendi yorumuyla yaptığı güzel ve estetik yazı sanatıdır. Kaligrafi de amaç değişik motifler kullanarak yazıyı olduğundan farklı bir kimliğe büründürmektir. Genellikle dik ve yatay çizgilerden oluşan latin harflerini simetrik bir şekilde kağıda dökmek kaligrafinin en temel unsurlarından birisidir. Bu sanatı her kesimden insan zaman ve az bir kaynak ayırarak rahatlıkla öğrenebilir. Bizlerin bu sanatı sevmesi ve yaklaşması belki de bizim kültürümüze ait ve geçmişimizden gelen ‘Hat Sanatı’na olan hayranlığımızdan kaynaklanmaktadır. Yapmış olduğumuz yazı çalışmalarının estetik görünmesinde mutlak hat sanatının etkisi olmuştur.
TARİHİ
Kaligrafi yüzyıllardır görsel sanatların önemli bir parçası olmuştur. Dünyada her milletin kendine özgü kaligrafi tarzı vardır ve bu çeşitlilik elbetteki farklı din, dil ve kültür farkından kaynaklanmaktadır. Dünya en çok bilinen ve ilgi gören kaligrafi türleri; Çin kaligrafisi, İbrani kaligrafisi, Hint kaligrafisi, Japon kaligrafisi, Kore kaligrafisi, Yunan kaligrafisi, Arap kaligrafisidir.
Çin başta olmak üzere Doğu Asya, Batı toplumlarına ait tarihleri çok eskiye dayanan birçok kaligrafi yazı örneği bulunur. “ Hat Sanatı ” kaligrafi anlamını tam olarak karşılamıyor olsa da İslam uygarlıklarında bu ismi alır. Osmanlı İmparatorluğu döneminden günümüze kadar gelen Hat Sanatına ait çarpıcı örnekler vardır. Ülkemizde Hat Sanatı olarak bilinen Arap kaligrafisi Türkiye’de olduğu kadar yurt dışında da ilgi ve beğeni ile takip edilmektedir.
Günümüzde en aktif kaligrafi ise batı kaligrafisidir. Batı kaligrafisi latin harfleri ile yapılır. Kaligrafi sanatı, yurt dışında bilhassa Amerika, İngiltere ve Avustralya’da büyük ilgi görmektedir. Bu ülkelerde kaligrafi sanatına gereken önem verilmiş ve kaligrafi için alt yapı oluşturulmuştur. Amerika’da çoğu üniversitenin grafik tasarım bölümlerinde kaligrafi dersleri okutulmaktadır. Ayrıca, her eyalette birçok özel kaligrafi okulları bulunmaktadır.
Yurt dışında kaligrafi sanatı en az resim sanatı kadar ilgi görmektedir. 7’den 77’ye kaligrafi çok insanın hobileri arasında yer alır. Kaligrafinin çok fazla ilgi görmesinden kaynaklanan kaligrafi ticaret alanı da doğmuştur. Dünyada bu sanatı meslek edinmiş binlerce kaligraf bulunmaktadır. Örneğin davetiye, kartvizit, kartpostal, logo vb. tasarımlar kaligraflar tarafından yapılmaktadır. Bu sanat oldukça geniş kaligrafi istihdam alanı oluşturmuştur
HÜSN-İ HAT VE KALİGRAFİ
Ülkemizde genellikle “hat sanatı” ve “kaligrafi” aynı çerçevede anılıyor gibi görünse de aslında farklı konulardır. Temelde her ikisini de güzel yazı yazma sanatıdır. Fakat Hat Sanatı deyince akla ilk gelen şey; arapça harflerle yazılan dini içerikli yazılardır. Hat sanatı ile uğraşan kişiye ‘’Hattat’’ ünvanı verilmektedir. Osmanlı kültüründe dini motiflerin ön planda olması sebebiyle Allah ve Peygamber sevgisini göstermek amacıyla “Hattatlar” bu sanatı kullanarak günümüze kadar ulaşan pek çok eser bırakmışlardır. Hat sanatı, kaligrafiye göre çok daha fazla emek ve uğraş isteyen bir sanat dalıdır. Usta-Çırak ilişkisi ile bir sonraki nesillere aktarılan hat sanatı bugün için çok fazla yaygın olmamakla beraber günümüzde bu sanatı devam ettirmeye çalışan az sayıda ustalar bulunmaktadır. KALİGRAF
Kaligrafi sanatını uygulayan kişilere “ kaligraf ” denir. Kaligrafi sanatını icra edecek kişide öncelikle biraz da olsa güzel yazı yazma yeteneğinin olması ve kullandığı kaleme hakim olması gerekmektedir. Bu sanat uygulanırken elbette uyulması gereken kurallar vardır. ” kaligraf ” birçok insandan yeteneği durumuyla ayrılmaktadır. Nasıl bir ressamda bir heykeltraşta yetenek varsa kaligrafi sanatını uygulayan kişide de kalemi ile yazdığı yazıda bir yetenek unsuru vardır. Her güzel yazı yazan kişi de bu sanatı uygulayamaz. Çünkü kurallarını bilmesi gerekli ve elinin özel olan kalemlere alışması gerekmektedir. Kalemi kontrol edebilmek ve kağıt üzerinde hakimiyeti kavramak uzun zaman alır. Bunun için de bu sanata emeklerini senelerle vermesi gerekmektedir. Öğrenmesi kolay olmakla beraber iyi bir kaligrafi ustası olmak da uzun zaman alabilir.
Kaligrafi sanatını kavramada en önemli olan şey çok yazmaktır. Elbetteki çok yazmaktan kasıt, teknik şartlara ve kurallara uygun olarak daha güzeli elde etmek için yapılan çalışmalar olmalıdır. Kalem tutma ile başlayan ve stil oluşturma aşaması ile son bulan Kaligrafi Sanatı azim, istek ve sürekli yapılan pratiklerle çok kısa sürede gelişen, hiçbir zaman sonu olmayan sürekli değişen ve gelişen bir sanattır. Öğrenme aşamasında ve stil oluşturma kısmında kopyacılıktan ziyade her yazılan yazıda kişiye özgü süsleme ve estetiğin olması gerekir.
Kaligrafi sanatını isteyen herkes azimli, istekli ve kararlı olmak şartı ile rahat bir şekilde öğrenebilir ve bir iyi bir öğretici konumuna gelebilir, bunun için uzman bir öğreticiye ve öğrenme sürecine ihtiyaç olduğu gibi kitapçılarda bulunan kaligrafi sanatına ait kitap veya cd’lerden de faydalanabiliriz. Bu Sanatı öğrenebilmek için birazda olsa kabiliyet sahibi olmak ve kabiliyetli olduğuna inanmak, öğrenme konusunda hırslı, kararlı olmak ve öğrenme sürecinde kaliteli ve bol malzeme kullanmak gerekir ki, yazının güzelliğinde ve estetiğinde malzeme kalitesinin ne kadar önemli olduğu unutulmamalıdır. Kaligrafi sanatı uygulamasında çok değişik kalemler kullanılmaktadır. Kamıştan kalemler kullanıldığı gibi kesik uçlu ve çeşitli kalınlıklarda özel kalemler de kullanılmaktadır. Ayrıca kırtasiyelerde bulabileceğimiz kesik uçlu marker kalemler ve değişik marka/kalite/uç özelliklerine sahip özel kaligrafi yazı setleri bu sanat için en güzel malzemelerdir.
Sonuç olarak, ‘’Sözün veya ruhta cereyan eden fikir ve duyguların alfabe ve yazı ile resmedilmesi’’ olarak tanımlanan kaligrafi sanatı ile bizzat meşgul olmanın insana ne derece haz, mutluluk ve lezzet vereceği unutulmamalıdır.
|
